Thời gian: 13:30–15:00, ngày 11/10/2026
Địa điểm: 257 Hoàng Văn Thụ, TP. Hồ Chí Minh
Tôi tham gia Talk Space với chủ đề “An toàn AI: Đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng” diễn ra tại Science Fair 2026 (257 Hoàng Văn Thụ, TP. Hồ Chí Minh). Buổi tọa đàm do ThS. Thùy Dương dẫn dắt, cùng với các khách mời ThS. Lương Thế Huy, ThS. Nguyễn Hoàng Ánh Linh, ThS. Sơn Quốc Hòa và ThS. Linh (Kid) Nguyen. Buổi Panel Talk này mang đến nhiều góc nhìn về cơ hội, rủi ro và trách nhiệm của con người khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Bên cạnh đó cùng với những chia sẻ của các diễn giả, tôi nhận ra rằng để sử dụng AI hiệu quả thì chúng ta không chỉ cần biết cách đặt câu hỏi mà còn phải hiểu giới hạn của công nghệ này.
Một nội dung đáng chú ý là phần giải thích cơ chế hoạt động của mô hình AI. Khi tiếp nhận câu hỏi, mô hình chuyển đổi dữ liệu thành các biểu diễn toán học chẳng hạn như vector nhiều chiều. Trong quá trình huấn luyện, mô hình học các mối quan hệ giữa dữ liệu và điều chỉnh tham số để cải thiện khả năng dự đoán đầu ra. Điều này phần nào lý giải vì sao AI có thể trả lời nhanh chóng, trôi chảy nhưng đôi khi vẫn tạo ra thông tin sai lệch. Vậy một câu trả lời nghe có vẻ hợp lý có đồng nghĩa với việc nó đúng? Theo tôi, sự tự tin trong cách diễn đạt không thể thay thế cho bằng chứng. Người dùng cần kiểm tra thông tin từ những nguồn đáng tin cậy, đặc biệt khi sử dụng AI để tìm hiểu kiến thức hoặc đưa ra quyết định quan trọng.
AI có thể hỗ trợ con người tiếp cận những góc nhìn mới, khơi gợi ý tưởng và khám phá các hướng giải quyết vấn đề. Tuy nhiên nếu quá phụ thuộc vào công cụ thì chúng ta có nguy cơ tiếp nhận kết quả mà không thực sự hiểu cách hình thành kết quả ấy. Theo tôi, giá trị của AI không nằm ở việc giúp con người có câu trả lời nhanh nhất, mà ở khả năng hỗ trợ chúng ta đặt câu hỏi tốt hơn và mở rộng cách tiếp cận. AI nên là công cụ đồng hành trong quá trình học hỏi, không phải sự thay thế cho tư duy phản biện và khả năng tự đưa ra quyết định.
Một nội dung thiết thực khác là cách giáo dục con người sử dụng AI có trách nhiệm. Diễn giả Sơn Quốc Hòa chia sẻ về hoạt động tại trường học, trong đó học sinh được tìm hiểu quy định sử dụng AI, thảo luận nhóm và đưa ra những cam kết cụ thể. Chẳng hạn, người học cần minh bạch về phần nội dung do AI tạo ra và cách AI hỗ trợ bài làm. Tôi cho rằng thay vì chỉ cấm đoán hoặc tìm cách phát hiện việc sử dụng AI thì giáo dục nên hướng dẫn người học sử dụng công nghệ đúng cách, biết kiểm chứng và chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình.
Buổi tọa đàm còn mở rộng vấn đề sang chính sách và tác động xã hội của AI. Liên minh châu Âu chú trọng quyền con người, đạo đức và quy định pháp lý, trong khi Hoa Kỳ có thế mạnh về phát triển công nghệ AI. Bên cạnh đó tại Việt Nam cũng ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 tạo khuôn khổ pháp lý cho việc nghiên cứu, phát triển và sử dụng AI, điều này cho thấy phát triển công nghệ cần đi đôi với quản lý phù hợp. Bên cạnh đó, không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận công nghệ như nhau. Điều này có thể làm gia tăng khoảng cách giữa các nhóm trong xã hội. Vì vậy, chúng ta cần kiểm tra độ chính xác của thông tin do AI cung cấp, theo dõi những rủi ro có thể xảy ra và đào tạo những người có đủ kiến thức để đánh giá kết quả của AI.
Sau buổi tọa đàm, tôi hiểu rằng an toàn AI không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn nằm ở cách con người phát triển, quản lý và sử dụng nó. Tôi muốn tiếp tục cởi mở với những khả năng mới của AI nhưng đồng thời giữ thói quen suy nghĩ độc lập và kiểm chứng thông tin. Với tôi, bài học lớn nhất là sử dụng AI một cách thông minh và có trách nhiệm nhưng không trao đi khả năng tự suy nghĩ của chính mình.
Chia sẻ Từ Nguyễn Phương Vy