Phá vỡ Bong Bóng

Cuộc đối thoại với tương lai hiện diện qua nhiều bong bóng khác nhau. Chúng ta tưởng mình đang bao la sống trong một thế giới hoàn chỉnh, nhưng thực tế lại luôn ở trong một mớ bong bóng thông tin khổng lồ, được thiết kế kỹ càng và cá nhân hóa khéo léo. Trầy trật lắm ta mới tri nhận được những khác biệt giữa bên trong và bên ngoài lớp vỏ mỏng.

Tại Science Fair 2026, không gian trưng bày và trình diễn nghệ thuật Bong Bóng (Bubbles) là diễn đàn để các nghệ sĩ tham gia đối thoại qua những bong bóng lập luận và thực hành của mình. Các nghệ sĩ vốn là những “chất chỉ thị xã hội” nhanh chóng phản ứng với thời cuộc. Sau một thời gian đối diện với hiện tượng trí thông minh nhân tạo, họ đã băn khoăn, từ chối, thử nghiệm, chấp nhận hay lên án như thế nào?

Không gian và trải nghiệm nghệ thuật Bong Bóng tại Science Fair được thiết kế để khán giả lắng nghe các thực hành nghệ thuật đa dạng. Ở đây có một trục tọa độ gồm hai chiều kích: Thủ công – Tự động, và Vật chất – Phi vật chất. Mỗi tác phẩm mang tọa độ riêng được nghệ sĩ và khán giả cùng định nghĩa.

Dải trục Thủ công – Tự động cho ta hình dung về ranh giới mỗi nghệ sĩ cho phép AI góp mặt trong quá trình sáng tạo của mình. Có tác phẩm thủ công hoàn toàn, có tác phẩm tự động hoàn toàn, và có tác phẩm với những công thức phối hợp theo tỷ lệ trung gian. Dù tỉ lệ trao quyền là bao nhiêu, những hằng số góp phần định nghĩa tác phẩm vẫn là ý định và sự chú tâm của nghệ sĩ.

Dải trục Vật thể – Phi vật thể chứng kiến một quan sát thú vị. Phần lớn đối tượng mà chúng ta tạo tác trong nền kinh tế tri thức/thông tin là phi vật thể. Những trải nghiệm này thường biến mất nhanh chóng sau khi xuất hiện, giống như các tác phẩm trình diễn hay xuất bản, ấn tượng về nó sẽ chỉ còn là ký ức sau khi tắt ánh đèn sân khấu hoặc gấp lại cuốn sách. Muốn chúng sống dậy, ta cần liên tục nhắc về. Từ trải nghiệm phi vật thể, ta quyết định chúng nên tiếp tục tồn tại hay không bằng một cam kết tạo hình và trao cho chúng đời sống vật thể, chia sẻ cùng ta một khoảng không gian nhất định.

Tác phẩm trưng bày
Tác phẩm Truyen Kieu của Trixie Gia Hân dập chữ trên sắt có lẽ là cách lâu và khó nhất để tạo sinh chữ nghĩa hiện nay: ba ngày, mỗi ngày 4-5 tiếng làm việc, chưa tính thời gian của cụ Nguyễn Du sáng tác trước đó. Tác phẩm AI Không Thể do Thơ Thở và thou thou thu hoạch được từ những “bong bóng” đối thoại sau workshop sáng tác Thơ Tính, vạch ra những ranh giới rõ ràng về thứ ta làm chứ không để cho máy.

Hoàng Phạm Gia Khang cố gắng hình dung một phiên bản con người số hóa qua “Tình Trạng Con Người”, xem xét sự khắc khổ mang tính thời đại có thể chuyển hóa trọn vẹn vào các bức tượng chế tác từ kỹ thuật in 3D.  “Cánh tay” của Đại học Việt Đức là một robot với chức năng cụ thể, coi trọng sự hiệu quả hơn là tính trọn vẹn (wholeness).

Tác phẩm trình diễn
Tác phẩm “Cừu Điện” do Mar Studio dàn dựng khám phá ranh giới Người – Máy qua điệu nhảy Popping kết hợp đương đại.

Nhà thơ Châu Hoàng bộc lộ mong muốn thay đổi thực tại đang bị công nghệ chi phối và ảnh hưởng sâu rộng qua phần trình diễn thơ “dần biến thành một cái máy”

Huhu Comedy nhìn cách con người đối diện với công nghệ, với người khác và với chính mình trong thời đại AI dưới lăng kính hài hước qua “Nếu không em thì AI.”

Local Lầy thì xoáy sâu hơn vào vai trò và số phận của trí thông minh nhân tạo trong đời sống của con người qua tác phẩm trình diễn tạp kỹ “Am I?” kết hợp giữa drag, chuyển động, hài kịch, và hát trực tiếp.

Phần trình diễn cuối cùng phá vỡ các bong bóng này và dần nhúng cả Science Fair 2026 vào âm nhạc và ánh sáng do Vietnam Media Lab và các nghệ sỹ Wasawat Somno (TH) – CRSRCRSRRR (TH) – Đầu Mì × Trangtraitraicay (VN)  – BANMAI × Hwang Hyu (VN) thực hiện.